The Meurandeh Paja massacre of 26 January 1905 was the overval — the surprise attack — of sergeant Vollaers’s brigade of sixteen bajonetten in the meunasa (prayer-house) of Meurandeh Paja, east of Lho Soekon. Sixteen of the seventeen military were killed; only one Inlandsch fuselier escaped through the kampong. Het was een der ergste overvallen uit den heelen Atjeh-oorlog, and the investigation that followed pointed to T. Tjhi Toenong as one of the aanleggers — leading to his arrest and execution six weeks later.
The night of 26 January 1905
Den 26sten Januari 1905 bivakkeerde eene patrouille onder sergeant Vollaers, met 16 bajonetten, in de meunasa van Meurandeh Paja, oostelijk van Lho Soekon. The brigade had alle veiligheidsmaatregelen verwaarloosd: armed Acehnese who claimed to be selling fruit and chickens were allowed inside the pagger, and een paar hunner mochten zelfs de trap beklimmen naar boven, waar de commandant een boek lag te lezen. Plotseling werd door een Atjeher het signaal gegeven voor den overval; de geheele troep werd met het blanke wapen afgemaakt, de sergeant was de eerste. Van de 17 militairen werden er 16 gedood, slechts [een] Inlandsch fuselier wist te ontsnappen en vluchtte door de kampong.
Swart’s march to the scene
Lang vóór deze een der garnizoenen kon bereiken had Swart — de latere generaal, toen commandant te Lho Seumawé — bericht van de moordpartij. In Atjeh gaan zulke berichten zeer snel door het land; boodschappers loopen als hazen en geven bij elke keudé het bericht aan een ander over die onmiddellijk aan zijn traject begint, zoodat per dag soms tot 80 K.M. wordt afgelegd. Swart joeg met eene patrouille in den gemeensten marsch naar Meurandeh Paja, en hij vond er de 16 lijken, afschuwelijk toegetakeld; het lijk van den sergeant lag boven in de meunasa, het boek naast zich.
De meeste dooden hadden den traditioneelen kap in den hals bij den linkerschouder, de “coup de maître” van den Atjeher als hij ongehinderd de klewang kan zwaaien. Hij kan niet schermen zooals de maréchaussée, doch in dien éénen klap, die bij mannen van wapenen bekend is als “houw bovenop”, is hij een meester, en hij brengt hem toe met zóóveel élan dat het wapen langs de linkerzijde van den hals tot diep in de borstholte doordringt en de getroffene meestal in een minuut of tien doodbloedt. Swart liet ze begraven in een massagraf.
Investigation and arrest of T. Tjhi Toenong
Onmiddellijk begon het onderzoek naar de aanleggers van den overval. Allerlei verklaringen wezen in de richting van den balang tjoet van Boeah die het plan zou hebben opgemaakt, doch ook T. Tjhi Toenong werd als aanlegger genoemd. Wie zal zeggen wat waarheid was, en wat leugen van de beschuldigingen, later tegen T. Tjhi Toenong ingebracht, en die leidden tot zijn dood en het drama van het “adelaarsjong” — the heaven knows what was truth and what was lie in the accusations later brought against T. Tjhi Toenong. The arrest followed on 5 March 1905, and the execution on 5 March 1905 at the zeestrand of Lho Seumawé.
The memorial stone
At Lho Seumawé and at Lho Soekon stand the gedenksteenen — Ter herinnering aan de gevallenen bij Meurandeh Paja 26 Januari 1905 — alongside the stone for the Simpang Olim klewangaanval of 22 August 1902. Zentgraff published the photographs together: Hulde aan de gevallenen bij den klewangaanval te Simpang Olim op 22 Augustus 1902. Ter herinnering aan de gevallenen bij Meurandeh Paja 26 Januari 1905.
Significance
The overval van Meurandeh Paja was the most painful single brigade loss of the post-Gajoetocht years: niet dikwijls is in den langen krijg eene brigade overdag voor vrijwel de volle honderd procent neergelegd. It triggered the arrest and execution of T. Tjhi Toenong, the flight of Tjoet Meuthia and T. Radja Sabi to the mountains under Pang Nanggroë, and so opened the second chapter of the oorlog in Keureutoe — the long pursuit that ended only with the killing of Tjoet Meuthia in 1910.
See Also
- Lho Soekon
- Lho Seumawé
- H.N.A. Swart
- T. Tjhi Toenong
- Tjoet Meuthia
- T. Radja Sabi
- Pang Nanggroë
- Execution of T. Tjhi Toenong (1905)
- Death of Tjoet Meuthia (1910)
- Simpang Olim klewangaanval (1902)
- Klewang
- Aceh War
- 1905
Source
Atjeh, door H.C. Zentgraff. Gedrukt bij Drukkerij “De Unie”, 1938, Batavia. OCR-filename: 20260709_002148_DLP-81-Atjeh_OCR.txt.