Na 1795 (1924)

Properties2
tagsdocument, source-book, school-textbook, dutch, colonial, achehnese, 20th-century, 1924, history-textbook
aliasesNa 1795 (Roorda 1924), Roorda Na 1795, Na 1795 Repetitie-boekje, Na 1795 school textbook, F. Roorda Na 1795, Na 1795 vaderlandsche geschiedenis

5 min read

Na 1795: Repetitie-boekje voor de Vaderlandsche Geschiedenis ten behoeve van Hoogere Burgerscholen en Candidaat-Notarissen (“After 1795: Repetition Booklet for the National History for the benefit of Higher Burgerscholen and Candidate-Notaries”) was a Dutch school-history textbook of the national history of the Netherlands from 1795 onward, written by F. Roorda — a teacher (leeraar H.B.S. 5-j.) at the Hogere Burgerschool of Appingedam — and published at Groningen by P. Noordhoff in 1924. The textbook — a concise revision booklet intended for the higher-burgerschool and the candidate-notary examination — is the principal documentary source for the canonical Dutch schoolroom memory of the Atjeh-oorlog in the early twentieth century, and therefore of the Dutch national framing of the conflict.

Publication

The textbook was published at Groningen by P. Noordhoff in 1924, in a first edition priced at f 0.75. The author — F. Roorda — was a teacher at the Hogere Burgerschool of Appingedam, a 5-year H.B.S. The textbook’s stated purpose, in the author’s Voorbericht (preface), was to serve as a revision booklet (repetitie-boekje) for the national history examination, alongside the existing textbook “Ons Examen” — and to be usable alongside any textbook of the national history. The preface is dated Appingedam, November 1923.

Scope and structure

The textbook covers the national history of the Netherlands from the Batavian Republic of 1795 through to the early 1920s — the period of the French domination, the Kingdom of Holland, the union with Belgium, the reigns of William I, William II, William III, and the regency and reign of Wilhelmina, together with the parliamentary era and the colonial possessions. The chapter on the colonial possessions — “VII. De bezittingen in Oost- en West-Indië” (“The possessions in the East and West Indies”) — contains the textbook’s account of the Atjeh-oorlog.

The Atjeh-oorlog account

The textbook’s account of the Atjeh-oorlog is the principal Dutch schoolroom memory of the conflict, fixed in a compressed chronological narrative of named commanders (Köhler, Van Swieten, Van der Heyden, Vetter, Van Heutsz), named places (Kraton, Kota Radja, Groot-Atjeh, Melaboeh, Pedir), and a single named Atjehnese leader (Toekoe Oemar). The account is recorded in the separate article on the textbook’s Atjeh-oorlog narrative; the principal canonical clauses are:

  • 1873: “Oorlogsverklaring aan Atjeh (wegens hun zéerooverijen en omdat de sultan vreemde hulp tegen de Hollanders wilde inroepen). De 1e expeditie mislukte, Köhler sneuvelde, maar de 2e expeditie onder Van Swieten bracht succes. De Kraton (paleis) van den sultan werd ingenomen, Kota Radja werd de zetel van ons gezag.”
  • 1879: “Generaal Van der Heyden bracht Groot Atjeh onder ons gezag: de opstand scheen bedwongen. Evenwel beging de regeering nu de fout het militaire door een burgerlijk bestuur te vervangen. Het verzet begon opnieuw, met het gevolg, dat de Indische regeering overging tot het stelsel van concentratie, d. w. z. de veroverde streken werden prijsgegeven en men beperkte zich tot de verdediging van een versterkte stelling om Kota-Radja. Langen tijd scheen het, dat de Atjehneezen zouden winnen.”
  • 1893–1896: “Toekoe-Oemar werd onze bondgenoot. Hij bleek echter onbetrouwbaar, want in 1896 sloot hij zich weer bij zijn landgenooten aan. Generaal Vetter werd daarna met onbeperkte volmacht naar Atjeh gezonden. Hij behaalde groote voordeelen; doch pas aan van Heutz gelukte het, Groot Atjeh te onderwerpen. Toekoe Oemar sneuvelde bij Melaboeh.”
  • 1903: “De pretendent-sultan en de andere Atjehsche aanvoerders bieden hun onderwerping aan. De oorlog kan hiermee als geëindigd worden beschouwd.”
  • 1904–1909: “Van Heutz gouverneur-general … De Bataklanden onderworpen.”
  • 1918: “In 1918 werd het militaire door een burgerlijk bestuur vervangen, wat de goede verstandhouding tusschen de regeering en de inlanders heeft bevorderd.”

Significance

The Na 1795 textbook is significant for the encyclopedia of Achehnese history as the principal documentary source for the Dutch schoolroom memory of the Atjeh-oorlog in the early twentieth century. The textbook’s compression of a thirty-year war into a sequence of named commanders, named places, and a single named Atjehnese leader — fixed in canonical clauses that were transmitted to generations of Dutch schoolchildren — is the document of the way the war was institutionalised in the Dutch national memory, and of the moral-political framing (piracy, solicitation of foreign help, the “untrustworthy” Toekoe Oemar, the “pretender”-sultan) by which the conflict was justified. The textbook is therefore the principal source against which the more nuanced scholarly accounts of the war (e.g., Snouck Hurgronje’s, Kreemer’s) must be read.

See Also

Source

Na 1795: Repetitie-boekje voor de Vaderlandsche Geschiedenis ten behoeve van Hoogere Burgerscholen en Candidaat-Notarissen, by F. Roorda, leeraar H.B.S. 5-j. te Appingedam (Groningen: P. Noordhoff, 1924).

Graph View

Backlinks