The Poort stelling — the Dutch defensive position at “de Poort,” an *ingraving in een heuvelrij, waardoor de hoofdweg liep, die toegang gaf tot de hoogvlakte van Tangse” — was the principal stelling of Lt-Col Bekkers’s 2de hoofdgroep during the retreat from Kotaradja to Tangse in mid-March 1942. The stelling’s collapse on 13 March 13 March 1942 and renewed collapse on 17 March 17 March 1942, followed by the capitulation of Tangse on 18 March 18 March 1942, close the noordkust theatre of the Japanese invasion of March 1942.
The geography of “de Poort”
The „Poort” was an ingraving in een heuvelrij through which the hoofdweg from Lam Meulo to Tangse passed — a natural choke-point giving access to the hoogvlakte van Tangse. The position was prepared in advance, and Bekkers’s orders to the stelling were “halverwege Lam Meulo en Tangse stand te houden bij de z.g. „Poort"" — to hold the position halfway between Lam Meulo and Tangse.
The 13 March 1942 collapse
Bekkers remained at Lam Meulo until 13.00 on 13 March 13 March 1942 without observing the enemy. As soon as he had returned to Tangse he received word (at approximately 14.30) “dat de troepen van Lam Meulo, de meesten met achterlating van hun uitrusting, waren gevlucht en op het bivak waren teruggetrokken.” The cause of the flight was a panic induced by kwaadwilligen who had set off fireworks in the vicinity: “door het afsteken van vuurwerk … was paniek ontstaan.” The stelling commander “liet zich de leiding ontglippen en wist de troep niet meer in de hand te krijgen.” Bekkers reorganised the troops and appointed a new commander; “de geest onder deze en ook de andere troepen was zeer achteruit gegaan en deserties en het niet uitvoeren van bevelen kwamen herhaaldelijk voor.”
The 17 March 1942 collapse and 18 March capitulation
On 17 March 17 March 1942 the troops at the Poort “trokken … op Tangse terug” after the Japanese appeared in their rear and flank — guided, the staff history notes, by Atjehnese along “niet op de kaart staande bevolkingspaden.” That evening Captain Deutekom “telefonisch luitenant-kolonel Bekkers mede, dat de troepen, die zich in de Tangse-stelling bevonden, niet wilden vechten, als de commandant zich niet bij voortduring in de voorste lijn bevond.” Bekkers had himself gone forward to them, but the demand was now escalated to the korpscommandant. “Ook werd de eis gesteld, dat de korpscommandant aanwezig moest zijn.”
The next morning, 18 March 18 March 1942, Bekkers — citing “het zeer slechte moreel, een volkomen gebrek aan vechtlust en het verraad van de Atjehers” — decided to capitulate. The Tangse stelling had not been attacked in strength when the surrender was ordered.
Significance
The Poort stelling is, in the staff history’s Atjeh chapter, the principal narrative instance of the collapse of Dutch geest in the noordkust theatre. The compilers’ emphasis on the vuurwerk-induced panic of 13 March 13 March, on the renewed collapse of 17 March 17 March through verraad by Atjehnese guides, and on the troops’ refusal of 18 March 18 March to fight unless the korpscommandant himself was present in the forward line, frames the Poort stelling as the staff history’s clearest single illustration of the demoralisation that overtook the 2de Garnizoensbataljon under Bekkers’s command. The capitulation at Tangse closed the noordkust theatre ten days before the general capitulation at Blangkedjeren.
See Also
- Nederlands-Indië contra Japan
- C. J. Bekkers
- C. A. Deutekom
- 2de Garnizoensbataljon
- Tangse
- Lam Meulo
- Geumpang
- Japanese invasion of Atjèh
- 1942
Source
Nederlands-Indië contra Japan, Deel VI: De strijd op Ambon, Timor en Sumatra, bewerkt door C. van den Hoogenband en L. Schotborgh (‘s-Gravenhage: Staatsdrukkerij- en Uitgeverijbedrijf, 1959), Hoofdstuk V (“De strijd in Noord-Sumatra (Atjeh)”), pp. 139–140.